اسد الله معطوفى

87

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

در بين قبور و به همراه مردگان اشياء زيادى مثل وسايل جنگى ( زوبين مفرغى و خنجر ) ، ظروف سفال خاكسترى ، كوزه بلند دسته‌دار ، لگن ، يك چرخ كوچك سفالى ، سنگ‌ساب و مشته آن و . . . دفن شده بودند . بطور كلى اشياء بدست آمده از اين قبور و اطراف آن در محدوده تمدن آق‌تپه از جنس گل ، گل پخته و سفال ، سنگ ، استخوان و فلز ( بويژه برنز ) بوده‌اند . 21 در يك مورد قابل توجه هم اسب به همراه مرده دفن شده بود . موردى كه در تعدادى ديگر از قبور مگالىتيك ( كلان سنگ ) باستانى شمال ايران مثل سيلك ، مارليك ، كلورز و ديلمان گيلان هم ديده شده‌اند كه چند نمونه را در صفحات قبل از نظر گذرانده‌ايم . 22 اين قبور معمولا مربوط به جنگاوران و سرداران و يا مهاجرينى بود كه اسب در حيات اجتماعى آن‌ها اهميت ويژه‌اى داشت . مواردى كه در آسياى ميانه و در بين قبايل آريايى نيز به چشم مىخوردند . ياريم‌تپه گرگان اين تپه و محوطه باستانى آن در 12 كيلومترى شهر جرجان ( گرگان تختگاه مركز ايالت گرگان تاريخى ) يا جنوب گنبد قابوس فعلى در 500 مترى روستاى آق‌چلى بالا واقع شده است . چون رودخانه قره‌سو از سمت جنوب آن گذشته و تقريبا نيمى از قسمت شمال تپه را شسته ، به همين دليل به لهجه تركى و تركمنى مردم اين ناحيه به آن ياريم‌تپه ( نيم‌تپه ) مىگويند . در سال 1960 م ، ديويد استروناخ كاوش و حفارى قابل توجهى را بر روى اين تپه باستانى آغاز كرد . وى پس از پايان كار و مشخص كردن 33 لايه ، به اين نتيجه رسيد كه اين مكان متعلق به دوران‌هاى سنگ ، مس ، برنز ، آهن و نيز عصر پارت‌ها بوده است . در لايه تحتانى عصر نوسنگى محل استقرار يك دهكده كوچك معين گرديد كه خانه‌ها را با چينه و توده‌هاى كوچك گل و اندود كاهگل ساخته بودند . سفال‌هاى سه لايه اوليه استقرار داراى خميرى روشن و خشن بود كه ماده چسباننده آن را كاه خردشده تشكيل مىداد . سفال‌هاى منقوش با بىدقتى با نقاشى بوسيله عناصر ساده هندسى و با رنگ سياه و يا قرمز روى زمينه‌اى كرم تزئين شده بودند . اين مردم اموات خود را گاهى اوقات زير مناطق مسكونى دفن مىكردند ولى به علت محدوديت منطقه